Dinh dưỡng và vi chất khi mang thai
Khi mang thai, bạn không cần “ăn cho hai người”, nhưng cơ thể cần đủ chất để nuôi con và giữ sức khỏe cho mình. Bài này tóm tắt hướng dẫn của Bộ Y tế về ăn uống, viên sắt/acid folic và những điều nên tránh.
Ăn uống khi mang thai
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế:
- Ăn nhiều hơn một chút: tăng ít nhất khoảng 1/4 so với trước (tăng số bữa và lượng cơm, thức ăn mỗi bữa). Nhiều người lo “ăn nhiều con to”, nhưng thiếu dinh dưỡng làm tăng nguy cơ con nhẹ cân.
- Ăn đủ chất: thịt, cá, tôm, sữa, trứng, đậu, lạc, vừng, dầu ăn, rau quả tươi.
- Uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày (gồm sữa, nước hoa quả, nước lọc), duy trì đến hết thời gian cho con bú.
- Không ăn mặn, thay đổi món cho ngon miệng.
- Phòng táo bón bằng chế độ ăn hợp lý, không nên dùng thuốc chống táo bón.
- Dùng muối i-ốt trong bữa ăn hằng ngày.
Viên sắt và acid folic
- Bộ Y tế khuyến cáo thai phụ uống 1 viên sắt/acid folic mỗi ngày trong suốt thai kỳ cho đến hết 6 tuần sau sinh. Tối thiểu uống 90 ngày trước khi sinh.
- Nên bắt đầu ngay từ lần khám thai đầu và kiểm tra việc uống thuốc ở các lần khám sau.
- Viên sắt/acid folic cung cấp tại trạm y tế xã chứa 60 mg sắt và 0,25 mg acid folic mỗi viên.
- Nếu bạn thiếu máu rõ, bác sĩ có thể tăng từ liều phòng lên liều điều trị (2–3 viên mỗi ngày). Đừng tự tăng liều.
- Acid folic trước khi có thai: dùng ít nhất 3 tháng trước khi có thai có thể giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Nếu bạn đang chuẩn bị mang thai, hãy hỏi bác sĩ.
- Tẩy giun định kỳ 6 tháng đến 1 năm một lần trước khi có thai là việc cần thiết, theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Khi đang mang thai, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc.
Những điều nên tránh
- Không hút thuốc lá, không uống rượu. Tránh cả khói thuốc từ người xung quanh.
- Không tự dùng thuốc nếu bác sĩ chưa chỉ định (kể cả thuốc nam, thực phẩm chức năng).
- Thực phẩm có nguy cơ nhiễm Listeria (vi khuẩn nguy hiểm hơn với thai phụ). CDC khuyên tránh: sữa và phô mai làm từ sữa chưa tiệt trùng; xúc xích, thịt nguội, thịt hun khói chưa hâm nóng kỹ; cá hun khói bảo quản lạnh; giá đỗ sống; dưa đã cắt để lâu. Hãy ăn chín, uống sôi, ưu tiên sữa tiệt trùng.
Sinh hoạt và nghỉ ngơi
- Ngủ ít nhất 8 giờ mỗi ngày, chú ý ngủ trưa. Khi nằm nghỉ, nằm nghiêng (tốt hơn là nghiêng bên trái), kê chân hơi cao nếu bị phù chân.
- Làm việc theo khả năng, xen kẽ nghỉ ngơi, không quá nặng nhọc, tránh làm ca đêm (nhất là từ tháng thứ 7). Không mang vác nặng, không làm việc dưới nước hoặc trên cao, không tiếp xúc với yếu tố độc hại.
- Tránh đi xa, tránh xóc xe hay va chạm mạnh. Quan hệ tình dục thận trọng, hỏi bác sĩ khi có thắc mắc.
- Mặc quần áo rộng, thoáng, giữ nhà thoáng sạch. Tắm rửa hằng ngày, không thụt rửa sâu trong âm đạo.
- Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng.
Khi nào cần hỏi bác sĩ
- Nôn nhiều, không ăn uống được.
- Mệt mỏi, uể oải, hoa mắt (có thể là dấu hiệu thiếu máu).
- Nhức đầu, hoa mắt, đau vùng thượng vị, phù nhiều (có thể là dấu hiệu tiền sản giật). Xem bài Dấu hiệu nguy hiểm khi mang thai.
Thông tin trên trang mang tính giáo dục sức khỏe chung. Chế độ ăn và liều vi chất cụ thể cần được bác sĩ theo dõi thai tư vấn cho bạn.