Chủng ngừa trong thai kỳ: tiêm gì, khi nào, và không tiêm gì?
Tiêm chủng khi mang thai không chỉ bảo vệ người mẹ. Một số vắc xin còn giúp truyền kháng thể cho con, bảo vệ em bé trong những tháng đầu đời khi chưa đến tuổi tiêm. Nhưng không phải vắc xin nào cũng an toàn khi có thai. Bài này giúp bạn biết nên hỏi bác sĩ về điều gì.
Uốn ván: vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng
Vắc xin uốn ván cho phụ nữ mang thai nằm trong Chương trình tiêm chủng mở rộng của Bộ Y tế, thường tiêm miễn phí tại trạm y tế. Mục đích là phòng uốn ván sơ sinh. Số mũi phụ thuộc vào tiền sử tiêm của bạn:
| Tình huống | Lịch tiêm |
|---|---|
| Chưa tiêm, chưa tiêm đủ 3 liều cơ bản (tiêm trước 1 tuổi), hoặc không rõ tiền sử | 5 mũi: mũi 1 tiêm sớm khi có thai; mũi 2 cách mũi 1 ít nhất 1 tháng; mũi 3 ở lần có thai sau và cách mũi 2 ít nhất 6 tháng; mũi 4 cách mũi 3 ít nhất 1 năm; mũi 5 cách mũi 4 ít nhất 1 năm |
| Đã tiêm đủ 3 liều cơ bản | 3 mũi: mũi 1 sớm khi có thai; mũi 2 cách ít nhất 1 tháng; mũi 3 ở lần có thai sau, cách mũi 2 ít nhất 1 năm |
| Đã tiêm đủ 3 liều cơ bản và 1 liều nhắc lại | 2 mũi: mũi 1 sớm khi có thai; mũi 2 ở lần có thai sau, cách mũi 1 ít nhất 1 năm |
| Đã tiêm đủ 3 liều cơ bản và 2 liều nhắc lại | 1 mũi tiêm sớm khi có thai |
Quan trọng: trong cả 4 tình huống, mũi tiêm sau cùng phải cách ngày dự kiến sinh tối thiểu 2 tuần. Nếu bạn trễ lịch, cứ tiêm mũi tiếp theo, không cần tiêm lại từ đầu.
Không nhớ mình đã tiêm gì? Hãy mang sổ tiêm chủng đến khám thai và hỏi nhân viên y tế.
Các vắc xin khác được khuyến cáo khi mang thai
Ngoài uốn ván, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo phụ nữ mang thai tiêm:
- Cúm (bất kỳ tuần thai nào trong mùa cúm).
- Tdap (phòng uốn ván, bạch hầu, ho gà): mỗi lần mang thai, tốt nhất trong khoảng tuần 27–36. Mục đích là truyền kháng thể ho gà cho con.
- RSV (virus hợp bào hô hấp): một mũi duy nhất trong khoảng tuần 32–36 của thai kỳ, theo mùa lưu hành, để bảo vệ trẻ sơ sinh.
- Viêm gan B: nếu bạn chưa được tiêm.
Một số vắc xin này không nằm trong chương trình tiêm chủng miễn phí ở Việt Nam. Vắc xin nào có sẵn, loại nào phù hợp với bạn và thời điểm tiêm, hãy hỏi bác sĩ sản khoa hoặc cơ sở tiêm chủng. Khuyến cáo ở mỗi nước có thể khác nhau tùy mùa dịch và vắc xin đang lưu hành.
Vắc xin không tiêm khi đang mang thai
Vắc xin sống giảm độc lực không dùng khi mang thai:
- Sởi – quai bị – rubella (MMR)
- Thủy đậu
Nếu bạn chưa có miễn dịch với các bệnh này, hãy hỏi bác sĩ về việc tiêm sau sinh. Nếu lỡ tiêm vắc xin sống khi chưa biết mình có thai, hãy báo bác sĩ để được tư vấn. Theo CDC, tiêm nhầm vắc xin thủy đậu khi mang thai không phải là lý do để chấm dứt thai kỳ.
Sau sinh
Những vắc xin không tiêm được khi mang thai (ví dụ HPV, MMR, thủy đậu) có thể được tiêm ngay sau sinh, kể cả khi đang cho con bú. Hãy hỏi bác sĩ về lịch phù hợp.
Tiêm chủng cho con
Bé sẽ được tiêm viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh. Xem lịch đầy đủ ở bài Lịch tiêm chủng cho trẻ em.
Thông tin trên trang mang tính giáo dục sức khỏe chung, bác sĩ theo dõi thai sẽ tư vấn cho bạn cụ thể.